‘7 voor 27’: Brouns versnelt aanpak nog dit jaar voor proper water met zeven extra gerichte acties
Met het impulsprogramma ‘7 voor 27’ zet Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns zeven bijkomende acties in gang om de Vlaamse waterkwaliteit tegen eind 2027 sneller te verbeteren. Tegen dan krijgen 78 waterzuiveringsinstallaties extra fosforverwijdering en 11 installaties extra stikstofzuivering. De vergunningen van ongeveer 180 bedrijven met de grootste impact op de waterkwaliteit worden geëvalueerd. Daarnaast trekt Vlaanderen in 2027 6 miljoen euro uit voor het herstel van waterlopen. Het programma versnelt de uitvoering van de huidige stroomgebiedbeheerplannen.
“We weten waar de waterkwaliteit achterblijft en welke inspanningen nodig zijn. Daar zetten we nu extra op in. We verbeteren de zuivering, nemen bedrijfslozingen onder de loep en sturen landbouwmaatregelen bij waar ze onvoldoende resultaat opleveren. Iedereen moet zijn deel doen”, zegt Brouns.
De Vlaamse waterkwaliteit is de voorbije decennia aanzienlijk verbeterd, maar voldoet nog niet overal aan de Europese en Vlaamse normen. Ook droogte en overstromingen blijven grote uitdagingen. Eind 2027 loopt de uitvoeringsperiode van het derde stroomgebiedbeheerplan af. Brouns wil de resterende tijd benutten om de geplande maatregelen sneller uit te voeren.
Om daarvoor brede maatschappelijke steun te vinden, richtte de Vlaamse Regering een klankbordgroep op onder leiding van professor Hans Bruyninckx. Vertegenwoordigers uit verschillende maatschappelijke en economische sectoren zochten tijdens zeven bijeenkomsten naar een gedeelde aanpak voor het Vlaamse waterbeleid. Eind mei overhandigden zij hun eindrapport aan Brouns, met vijftien aanbevelingen en gezamenlijke engagementen om de uitvoering te ondersteunen.
De eerste aanbeveling was duidelijk: maak maximaal werk van de uitvoering van de huidige stroomgebiedbeheerplannen. Brouns gaf de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW) daarop de opdracht om tegen de zomer een impulsprogramma uit te werken. Met ‘7 voor 27’ krijgt die opdracht nu een concrete invulling: zeven gerichte acties om de waterkwaliteit tegen eind 2027 sneller vooruit te helpen.
Meer ruimte voor levende waterlopen: Nog dit najaar lanceert Vlaanderen het programma Levend Water. Lokale waterloopbeheerders krijgen steun om projecten die klaar zijn voor uitvoering sneller te realiseren. Het gaat onder meer om beken opnieuw te laten kronkelen, natuurlijke oevers te herstellen, knelpunten voor vissen weg te werken en ondergrondse waterlopen weer open te leggen. Voor die ingrepen, die het herstel van waterlopen en de waterkwaliteit ten goede komen, wordt in 2027, 6 miljoen euro beschikbaar gemaakt.
Meer fosfor en stikstof uit afvalwater: Aquafin voorziet tegen eind 2027 op 78 waterzuiveringsinstallaties bijkomende fosforverwijdering. Op 11 installaties komt extra zuivering om meer stikstof uit het afvalwater te halen. Er wordt hiermee 359.000 kg fosfor (P) en 809.000 kg stikstof (N) extra gezuiverd.
Prioritaire rioleringswerken sneller uitvoeren: Prioritaire rioleringsprojecten worden sneller uitgevoerd. Zo moeten noodzakelijke investeringen in riolering sneller op het terrein zichtbaar worden.
Gemeentelijke investeringen worden nauwgezetter opgevolgd: De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) volgt de gemeentelijke meerjarenplannen voor de uitbouw van de zuiveringsinfrastructuur nauwgezet op. Waar de uitvoering achterblijft, bekijkt de VMM samen met de betrokken rioolbeheerders welke bijsturing nodig is. Wanneer een gemeente minder dan 70% van de reductiedoelen dreigen te halen wordt er een remediëringstraject opgezet.
Vergunningen van 180 bedrijven onder de loep: Tegen eind 2027 worden de vergunningen van ongeveer 180 bedrijven met de grootste impact op de waterkwaliteit geëvalueerd. Daarbij wordt nagegaan of de vergunning voldoende bescherming biedt aan de waterloop waarin het bedrijf loost. Waar nodig wordt de vergunning bijgestuurd.
Gerichte landbouwmaatregelen: Waar de huidige maatregelen onvoldoende resultaat opleveren, worden bijsturingen voorbereid. De waterkwaliteitsmetingen van 2025 en 2026, wetenschappelijke inzichten, voorstellen van landbouwers en terreinbeheerders en het Mestrapport vormen daarvoor de basis.
25 Lokale Blue Deals voor betere waterkwaliteit: Waterkwaliteit krijgt een prominente plaats in de Lokale Blue Deals, waarin partners samenwerken aan onder meer waterzekerheid, natuurherstel, landbouw en bodem. Het Steunpunt Lokale Blue Deals ziet erop toe dat de lokale actieplannen voldoende bijdragen aan de waterkwaliteitsdoelstellingen. De beslissing over de lokale Blue Deal-coalities zit in de eindfase.
Brouns wil elke maand zicht op de uitvoering
De CIW rapporteert maandelijks aan de minister over de voortgang van de zeven acties. Zo kunnen vertragingen en knelpunten snel worden aangepakt. “Ik wil elke maand weten welke projecten vooruitgaan en waar het vastloopt. Als een rioleringsproject blijft hangen of een maatregel onvoldoende oplevert, moeten we kunnen bijsturen. Tegen eind 2027 willen we zoveel mogelijk vooruitgang boeken voor onze beken en rivieren”, zegt Brouns.
Ook na 2027 blijven investeringen en maatregelen nodig. De CIW bereidt daarom de nieuwe stroomgebiedbeheerplannen voor 2028–2033 voor. Vanaf november 2026 worden de ontwerpplannen voorgelegd in een openbaar onderzoek.
