Brouns maakt waterdoorlatende verharding duidelijker met één Vlaamse referentielijst

Wie een oprit, terras of wandelpad wil aanleggen, krijgt voortaan één helder referentiekader voor heel Vlaanderen. Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns publiceert een uniforme lijst van waterdoorlatende verhardingen. Die geeft burgers, architecten, aannemers en vergunningverleners meer houvast bij de toepassing van de hemelwaterverordening.

De boodschap blijft helder: de beste verharding is de verharding die er niet komt. Waar verharding toch nodig is, moet ze zo beperkt mogelijk blijven en is een waterdoorlatende oplossing vaak de beste keuze. Vandaag bestaan er op het terrein echter te vaak uiteenlopende interpretaties. Materialen die in de ene gemeente als waterdoorlatend worden aanvaard, zorgen elders voor discussie of worden afgekeurd. De nieuwe lijst moet die onzekerheid wegnemen en tegelijk ontharding en infiltratie gemakkelijker maken.

“De eerste keuze blijft altijd: zo weinig mogelijk verharden. Maar waar een oprit, pad of terras nodig is, moeten mensen ook vooraf weten welke oplossingen het regenwater in de bodem laten infiltreren. Het kan niet dat hetzelfde materiaal in de ene gemeente wordt aanvaard en enkele kilometers verderop wordt afgekeurd. Daarom brengen we één helder, wetenschappelijk onderbouwd referentiekader voor heel Vlaanderen. Minder discussie aan het loket, meer rechtszekerheid voor burgers, architecten, aannemers en lokale besturen”, zegt minister Jo Brouns.

Eén leidraad, geen vrijgeleide voor bijkomende verharding

De lijst bundelt materialengroepen die, mits een correcte uitvoering, als waterdoorlatend kunnen gelden. Het gaat onder meer om grasdallen, kasseien met brede voegen, poreuze betonstenen, kleiklinkers, grind, steenslag, poreus asfalt, schelpen, gerecycleerde granulaten en verschillende types doorgroeibare verharding.

Dat betekent niet dat elk product automatisch waterdoorlatend is. Niet alleen de bovenlaag telt: ook fundering en onderfundering moeten het water voldoende doorlaten. Zo vermijden we situaties waarin een oprit aan de oppervlakte groen of poreus oogt, maar het regenwater uiteindelijk toch niet in de bodem kan sijpelen.

Waterdoorlatende verharding helpt regenwater ter plaatse op te vangen en te laten infiltreren. Dat ondersteunt de aanvulling van het grondwater, verlaagt de druk op rioleringen en maakt Vlaanderen weerbaarder tegen zowel droogte als wateroverlast.

“Dit is geen uitnodiging om méér te verharden. Wel een duidelijke leidraad voor wie toch moet verharden en daarbij maximaal wil kiezen voor infiltratie, minder afstroming en een klimaatvriendelijke inrichting”, aldus Brouns.

Samen met experten en de praktijk opgesteld

De lijst kwam tot stand in overleg met experten, vergunningverleners en ontwerpers. Hiervoor beroep op de expertise van VLARIO, het Netwerk Architecten Vlaanderen, het Opzoekingscentrum voor de wegenbouw, Embuild , Buildwise en VMM om materialengroepen op de lijst te valideren. Er werd ook feedback gevraagd aan o.a. de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG), de Vereniging Vlaamse Provincies (VVP), het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV), vergunningverleners,…. 

Zo sluit de lijst niet alleen aan bij technische kennis, maar ook bij de dagelijkse praktijk van ontwerp, uitvoering en vergunningverlening.

De lijst is niet-limitatief en legt geen bijkomende verplichtingen op. Ook materialen die niet expliciet zijn opgenomen, kunnen als waterdoorlatend worden beschouwd wanneer aantoonbaar is dat ze aan de technische voorwaarden voldoen. Omgekeerd biedt een vermelding op de lijst geen automatische vrijgeleide: de correcte aanleg en opbouw blijven essentieel.

De lijst zal regelmatig worden geactualiseerd op basis van nieuwe technische inzichten, innovatieve materialen en feedback uit de praktijk. In 2027 volgt alvast een eerste evaluatie.

Onderdeel van bredere ondersteuning voor hemelwaterverordening

De nieuwe referentielijst bouwt voort op de omzendbrief OMG/2025/02 bij de Gewestelijke Stedenbouwkundige Verordening Hemelwater. Daarin kondigde minister Brouns al aan dat Vlaanderen extra ondersteuning zou voorzien om de toepassing van de verordening duidelijker en eenvoudiger te maken.

Naast de lijst is er ook een vergunningentool die architecten, ontwerpers en vergunningverleners ondersteunt bij maatwerk en alternatieve oplossingen in vergunningstrajecten. Beide instrumenten moeten ervoor zorgen dat de hemelwaterverordening op het terrein consequenter, transparanter en met meer rechtszekerheid wordt toegepast.

De leidraad richt zich in eerste instantie op residentiële toepassingen, zoals terrassen, opritten, wandelpaden en voortuinen. Voor wegen, bedrijventerreinen, publieke parkings en sportterreinen gelden, door de zwaardere belasting en het specifieke gebruik, andere technische vereisten.