Hoeveel investeert vlaanderen in natuur?
In 2025 ging 174,4 miljoen euro naar natuurbeheer, natuurherstel, grondaankopen en bosuitbreiding. Sinds 2020 investeerde Vlaanderen via die vier pijlers bijna 930 miljoen euro.
Hoeveel investeert Vlaanderen in natuur? Het korte antwoord: 174,4 miljoen euro in 2025. Dat geld ging naar vier grote opdrachten: bestaande natuur beheren, beschadigde natuur herstellen, gronden aankopen en nieuwe bossen realiseren.
Over de periode 2020–2025 gaat het om 929,8 miljoen euro. Het jaarlijkse bedrag steeg van 118,9 miljoen euro in 2020 naar 174,4 miljoen euro in 2025.
Dat is een nominale stijging met 46,7 procent.
Bronnen: administratief overzicht van de Vlaamse natuuruitgaven 2020–2025; Beleids- en Begrotingstoelichting bij de begrotingsuitvoering 2025; toelichting over de PAS-middelen in het Vlaams Parlement.
Daarbovenop is er de komende jaren nog 700 miljoen aan investeringen voorzien voor natuurherstel en stikstofsanering via de PAS. Ook een deel van de Blue Deal komt ten goede aan natte natuur en het herstel van valleien en waterlopen. Die bedragen tellen we niet zomaar bij het jaarlijkse natuurbudget, omdat sommige uitgaven elkaar overlappen.
Bron: administratief overzicht van de budgetten voor natuurbeheer, natuurherstel, grondaankopen en bosuitbreiding, aangeleverd door de Vlaamse administratie. De officiële begrotingsuitvoering 2025 beschrijft de betrokken uitgaven en de concrete besteding ervan.
Waar gaat het geld naartoe?
Natuurbeheer: zorgen voor wat er al is
In 2025 ging 21,6 miljoen euro naar natuurbeheer. Over de volledige periode 2020–2025 gaat het om 119,6 miljoen euro.
Natuurbeheer is het dagelijkse en terugkerende werk dat nodig is om bossen, heide, graslanden, duinen, moerassen, vijvers en andere natuurgebieden in goede staat te houden. Denk aan maaien en begrazen, poelen en houtkanten onderhouden, invasieve planten en dieren bestrijden, kwetsbare soorten beschermen en wandelpaden of onthaalinfrastructuur onderhouden.
Een deel van dat werk gebeurt door het Agentschap voor Natuur en Bos op de eigen terreinen. Vlaanderen ondersteunt daarnaast ook lokale besturen, natuurverenigingen, private eigenaars, bosgroepen en regionale landschappen die natuur beheren.
Subsidies worden gekoppeld aan een goedgekeurd natuurbeheerplan en aan concrete natuurdoelen. Er is onder meer steun voor de opmaak van een beheerplan, het toegankelijk maken van een gebied, bosomvorming, de bescherming van soorten en het opvolgen van de resultaten. In 2025 nam de totale oppervlakte onder effectief natuurbeheer volgens de Vlaamse begrotingsuitvoering met 1.077 hectare toe tot 115.343 hectare.
Bronnen: Subsidies voor natuurbeheerplannen – Agentschap voor Natuur en Bos; Beleids- en Begrotingstoelichting 2025, hoofdstuk Natuur en biodiversiteit.
Natuurherstel: beschadigde natuur opnieuw laten functioneren
Met 94 miljoen euro was natuurherstel in 2025 de grootste van de vier uitgavenposten. Over de periode 2020–2025 investeerde Vlaanderen er 345,2 miljoen euro in.
Natuurherstel gaat verder dan het gewone onderhoud van een gebied. Het zijn gerichte ingrepen om beschadigde of verzwakte natuur opnieuw beter te laten functioneren. Voorbeelden zijn:
verdroogde moerassen, valleien en veengebieden opnieuw vernatten;
grachten dempen of stuwen plaatsen om water langer vast te houden;
rechtgetrokken waterlopen opnieuw laten meanderen;
voedselrijke toplagen afgraven om heide of waardevolle graslanden te herstellen;
invasieve soorten bestrijden;
bossen omvormen en beter bestand maken tegen droogte en hitte;
leefgebieden voor beschermde planten en dieren herstellen;
voorafgaand bodem-, water- en ecohydrologisch onderzoek uitvoeren
…
Vlaanderen voert zulke werken zelf uit en subsidieert projecten van andere beheerders. Afhankelijk van het type natuurbeheerplan bedraagt de projectsubsidie 50, 80 of 90 procent. Voor maatregelen die rechtstreeks bijdragen aan de stikstofaanpak kan de steun stijgen tot 75, 90 of 95 procent.
Bron: Projectoproep Natuur – Agentschap voor Natuur en Bos.
De sterke stijging van het herstelbudget hangt voor een belangrijk deel samen met de Europese natuurdoelen en de stikstofaanpak. In 2025 werd vanuit de PAS-provisie 42,8 miljoen euro bijkomend toegewezen aan het belangrijkste begrotingsartikel van ANB. Dat geld werd ingezet voor aankopen, beheer en inrichting van terreinen, ecohydrologische studies en subsidies aan partners.
Vanuit de Blue Deal werd in 2025 ook 10,5 miljoen euro voorzien. Daarmee werden onder meer gronden en inrichtingswerken gefinancierd in T.OP Dender, de kustzones en het strategische gebied Weerbare Westhoek. Regionale landschappen en bosgroepen kregen eveneens ondersteuning.
Bron: Beleids- en Begrotingstoelichting bij de begrotingsuitvoering 2025, pagina’s 122–125.
Natuurherstel levert vaak meer op dan natuur alleen. Een herstelde vallei kan water langer vasthouden, de kans op overstromingsschade verkleinen, koolstof opslaan en tegelijk een aantrekkelijk landschap voor bewoners en bezoekers creëren. Daarom lopen natuurherstel, waterbeleid en klimaatadaptatie in gebiedsprojecten geregeld in elkaar over.
Bron: Beleids- en Begrotingstoelichting 2025 – doelstellingen voor natuur, biodiversiteit en water.
Grondaankopen
In 2025 ging 42,2 miljoen euro naar de aankoop van gronden. Over de zes onderzochte jaren gaat het om 356,7 miljoen euro. Daarmee is grondverwerving over de hele periode nipt de grootste uitgavenpost.
Grondaankopen zijn soms nodig om versnipperde natuurgebieden met elkaar te verbinden, Europese natuurdoelen te realiseren, nieuwe bossen aan te leggen of ruimte te maken voor rivier- en moerasherstel. Een gebied kan pas duurzaam worden ingericht en beheerd wanneer de nodige gronden beschikbaar zijn.
De overheid koopt niet alles zelf. ANB kan rechtstreeks gronden verwerven, de Vlaamse Landmaatschappij werkt met grondenbanken en grondruil, en lokale besturen of natuurbeheerders kunnen onder voorwaarden subsidies ontvangen.
Bronnen: Beleids- en Begrotingstoelichting 2025 – Natuur en biodiversiteit; Gronden kopen, verkopen en ruilen – Vlaamse Landmaatschappij.
Hoeveel aankoopsubsidies kregen natuurorganisaties?
Tussen 2020 en 2024 werd voor 114,5 miljoen euro aan aankoopsubsidies voor natuurorganisaties goedgekeurd. Daarvan had 46,9 miljoen euro, of ongeveer 41 procent, betrekking op percelen met een agrarische gewestplanbestemming.
Deze tabel is een detailoverzicht van goedgekeurde subsidies. Ze gebruikt dus een andere registratiemethode dan de algemene tabel met jaarlijkse natuurbudgetten.
Bron: schriftelijk antwoord in het Vlaams Parlement over grondaankopen en aankoopsubsidies, tabellen 6 en 7
bijna 750 miljoen euro voor stikstofproblematiek
Naast de reguliere natuurbudgetten is voor de periode 2025–2030 via de PAS-provisie bijna 750 miljoen euro beschikbaar voor stikstofsanering en natuurherstel. Dat bedrag wordt gespreid over meerdere jaren.
Het geld gaat onder meer naar grondaankopen, inrichtingswerken, herstelbeheer, studies, monitoring en subsidies aan beheerders. In de periode 2022–2024 was binnen de eerdere PAS-provisie al 85 miljoen euro gereserveerd voor natuurherstel.
De PAS bevat daarnaast meer dan 1 miljard euro voor flankerend landbouwbeleid en investeringen door landbouwers. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om begeleiding, vrijwillige stopzetting of reconversie, vergoedingen en investeringen die de stikstofuitstoot moeten verminderen. Dat landbouwluik wordt niet als rechtstreeks natuurbudget in de tabel van 174,4 miljoen euro beschouwd.
Bronnen: toelichting van de minister in het Vlaams Parlement over de PAS-provisie; nota aan de Vlaamse Regering over de PAS-middelen 2022–2024.
Blue deal
Voor de Blue Deal 2025–2029 is 430 miljoen euro uitgetrokken. Dat geld is bedoeld voor waterveiligheid, waterkwaliteit, droogtebestrijding, waterbeschikbaarheid en herstel van het watersysteem.
Een deel van die investeringen helpt rechtstreeks de natuur, bijvoorbeeld wanneer wetlands en valleien worden hersteld, waterlopen opnieuw meer ruimte krijgen of gronden voor natte natuur worden aangekocht. Andere uitgaven zijn in de eerste plaats waterbeleid.
Bronnen: parlementaire toelichting over de verhoging van de Blue Deal tot 430 miljoen euro; Beleids- en Begrotingstoelichting 2025.
natuurpunt
Natuurpunt is een belangrijke uitvoerende partner van het Vlaamse natuurbeleid. De vereniging beheert natuurgebieden, koopt gronden aan, voert herstelprojecten uit, verzamelt natuurgegevens en maakt gebieden toegankelijk voor bezoekers. Voor die opdrachten ontvangt ze verschillende soorten subsidies.
Wie de bedragen wil begrijpen, moet eerst weten dat Natuurpunt niet één juridische entiteit is. De centrale unie bestaat uit vijf samenwerkende vzw’s: Natuurpunt vzw, Natuurpunt Beheer, Natuurpunt Studie, Natuurpunt CVN en Natuur- en Landschapszorg. Daarnaast zijn er negentien regionale Natuurpuntverenigingen, waarvan er twaalf afzonderlijk erkend zijn als milieu- en natuurvereniging. Elke vzw heeft een eigen bestuur. Een cijfer voor alleen Natuurpunt Beheer is daarom niet hetzelfde als een totaal voor alle organisaties die onder de naam Natuurpunt actief zijn.
Bron: antwoord op schriftelijke vraag nr. 201 in het Vlaams Parlement, pagina’s 2–3.
In 2025 werd 43,1 miljoen euro toegekend
In het brede administratieve overzicht van de subsidies aan de koepelorganisatie van Natuurpunt werd in 2025 43,1 miljoen euro toegekend.
Hoeveel daarvan is specifiek bestemd voor tewerkstelling?
Hoeveel daarvan is specifiek bestemd voor tewerkstelling?
In 2025 werd 3,1 miljoen euro aan subsidies toegekend die rechtstreeks als tewerkstellingssteun zijn geregistreerd. Er werd dat jaar 3,34 miljoen euro betaald. De toegekende tewerkstellingssteun vertegenwoordigde ongeveer 7,25 procent van het brede subsidiebedrag van 43,1 miljoen euro.
Een toekenning en een betaling zijn niet hetzelfde. Een subsidie kan in één jaar worden goedgekeurd en pas later, na rapportering of naarmate een project vordert, geheel of gedeeltelijk worden uitbetaald. Omgekeerd kunnen betalingen in 2025 betrekking hebben op subsidies die al eerder werden toegekend.
