Minister Jo Brouns investeert 2,4 miljoen euro in vijf erkende landschapsparken
Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns blijft investeren in een veerkrachtige en gedifferentieerde open ruimte. Voor 2026 kent minister Brouns 2,4 miljoen euro toe aan de vijf erkende landschapsparken. Met die middelen kunnen de parkbureaus concrete acties rond landschapsbeheer, natuurverbinding en sponslandschappen verderzetten. Tegelijk versterken ze de streeklandbouw, lokale voedselproductie, streekidentiteit én de lokale samenwerking en cohesie.
Sinds hun erkenning in oktober 2023 groeiden de landschapsparken uit tot sterke gebiedscoalities waarin lokale besturen, landbouwers, middenveldorganisaties en bewoners samenwerken aan kwalitatieve landschappen. Na een opstartfase in 2024 en een eerste volledig werkingsjaar in 2025 draaien de parkbureaus vandaag op kruissnelheid.
De plannen voor 2026
In 2026 bouwen de landschapsparken verder op de realisaties van 2025 en voeren ze nieuwe projecten uit. Zo zetten verschillende parken sterker in op waterbeheer en klimaatadaptatie, onder meer via natuurgebaseerde oplossingen rond waterbuffering en droogtebestrijding. Tegelijk wordt de samenwerking met landbouwers verder verdiept, bijvoorbeeld via lerende netwerken rond regeneratieve landbouwpraktijken of begeleiding bij onder meer niet-kerende bodembewerking.
Ook streekidentiteit, lokale economie en toeristische ontsluiting blijven belangrijke speerpunten. Initiatieven zoals streekproductenmarkten en de ontwikkeling van voedsellandschappen brengen landbouwers, lokale ondernemers en recreanten dichter bij elkaar. Daarnaast werken de parken aan concrete projecten die de landschapskwaliteit versterken, zoals de opmaak van een gebiedsvisie voor de ecologische basisstructuur of ondersteuning van erfbeplanting bij landbouwers.
Als bijlage vindt u een uitgebreidere greep uit de geplande acties voor 2026 en de gerealiseerde projecten in 2025 van de erkende landschapsparken.
Over de landschapsparken
Landschapsparken zijn grote, waardevolle openruimtegebieden waar wordt ingezet op de versterking van landschappelijke identiteit en kwaliteit, in combinatie met landbouw, natuur, erfgoed, recreatie en lokale economie. Ze brengen verschillende partners samen rond een gedeelde langetermijnvisie en vertalen die in concrete acties op het terrein.
De vijf erkende landschapsparken in Vlaanderen zijn: Zwinstreek, Vlaamse Ardennen, Grenzeloos Bocageland, Landschapspark Haspengouw en RivierPark Maasvallei.
Minister Jo Brouns: “Met deze middelen kunnen de landschapsparken hun werking in 2026 verder versterken met focus op concrete projecten op het terrein. Door lokale samenwerking tussen lokale besturen, landbouw- en natuurverenigingen en bewoners bouwen we van onderuit aan sterke landschappen waarin natuur, water en landbouw elkaar versterken.”
Bijlage: Een greep uit de acties per landschapspark
Maasvallei
Realisaties in 2025
In 2025 startte het landschapspark met een traject om grensoverschrijdend kuddebeheer mogelijk en juridisch sluitend te maken, en verenigt ze daarbij over de landsgrens heen de betrokken natuurbeheerders.
Daarnaast werd een kwaliteitshandboek uitgewerkt voor de typische Maasdorpjes. Dat handboek biedt een gemeenschappelijk kader om de ruimtelijke en landschappelijke identiteit van de dorpen langs de Maas te versterken.
Met ‘Cinema Mosa’ organiseerde het landschapspark filmvertoningen waarin het Maaslandschap centraal stond. Deze laagdrempelige initiatieven brachten inwoners samen en versterkten de betrokkenheid bij het landschap en de streek.
Acties in 2026
In 2026 werkt het landschapspark aan de ontwikkeling van een voedsellandschap, vertrekkend van publieksbevragingen en overleg met landbouwers.
Voor Visitor Center De Wissen is de fase van omgevingsaanleg (de ‘groene trappen’) aangebroken, en wordt een nieuwe wisselexpo ontwikkeld rond water:. de rol van water in het Maaslandschap en de uitdagingen en kansen op het vlak van waterbeheer worden daarin geduid.
Het landschapspark biedt landbouwbedrijven concrete ondersteuning aan voor erfbeplanting, en zoekt samen met de partners in de open ruimte naar kansen voor houtkanten en rustplekken.
Landschapspark Haspengouw
Realisaties in 2025
In 2025 werkte het landschapspark aan het versterken van het draagvlak voor het behoud en beheer van waardevolle graslanden.
In Sint-Truiden werd een testcase opgestart die moet uitmonden in een meer geharmoniseerde aanpak van bermbeheer, met aandacht voor biodiversiteit.
Daarnaast werd de toeristische werking verder afgestemd en uitgebreid in samenwerking met alle Haspengouwse gemeentes, met een sterkere koppeling tussen landschap, beleving en streekidentiteit.
Acties in 2026
In 2026 werkt het landschapspark aan de ontwikkeling van een visie op de ecologische structuur van Haspengouw, als kader voor toekomstige landschaps- en natuurprojecten.
Het park blijft inzetten op het versterken van het draagvlak voor het onderhoud van hoogstamboomgaarden, een beeldbepalend element van het Haspengouwse landschap.
Tegelijk wordt het Haspengouwse terroir verder gepromoot, met aandacht voor akker- en fruitteelten.
Grenzeloos Bocageland
Realisaties 2025
Ontwikkeling van een GIS-portaal voor de geïntegreerde aanpak van landschapsinrichting en -beheer op gebiedsniveau.
Herstel van de sponswerking van het landschap in grensoverschrijdende stroomgebieden met natuurlijke oplossingen (zoals hagen, poelen en swales).
Jaarcursus Regeneratieve landbouw met 12 landbouwers die afstudeerden als “boer van de toekomst”, inclusief experimenten met zelf gebrouwen bodemverbeteraars.
Acties 2026
Opstart van het lerend netwerk rond regeneratieve landbouw met 30 landbouwers, aangevuld met demonstratieprojecten op hun bedrijven.
Ondersteunen van ‘lokale waterhelden’, die zich vrijwillig, en belangeloos engageren voor natuurgebaseerde oplossingen tegen droogte en overstromingen.
Ontwikkeling van een gebiedsvisie voor de Einstein Telescoop, met aandacht voor landschappelijke versterking en stimulans voor de plattelandseconomie.
Vlaamse Ardennen
Realisaties 2025
· Onderzoek naar symboolsoorten in relatie tot vismigratieknelpunten.
· Samenwerkingsakkoord met het Waalse Parc naturel du Pays de Collines, gericht op versterking van korte ketens en ondersteuning van landbouw, landschap en toerisme.
· Organisatie van een eerste ‘café soigné’ om de soigneurs van de Vlaamse Ardennen te betrekken rond diverse thema’s.
· Aankoop van een eerste deelmachine voor niet-kerende bodembewerking voor de landbouwers van het Landschapspark Vlaamse Ardennen.
· Uitrollen van toeristisch netwerk met duurzame elektrische deelfietsen.
Acties 2026
· Verdere uitwerking van trajecten rond waterkwaliteit, voortbouwend op het pilootproject Maanschijnbeek in Ronse.
· Pilootproject rond begeleiding van landbouwers in Maarkedal rond niet-kerende bodembewerking, houtkantenbeheer en valorisatie van reststromen.
· Opzetten van een reservatie- en opvolgsysteem voor gedeeld gebruik van landbouwmachines.
· We verbinden mensen in het landschap via kunst.
· De landschapsbiografie toegankelijk maken via 8 audiowandelingen in de deelnemende steden en gemeenten.
Zwinstreek
Realisaties 2025
· Samenwerking met Westtoer voor promotie en communicatie van het landschapspark.
· Ontwerp van een project voor de uitbouw van een wandelnetwerk in de Zwinstreek.
· Ontwikkeling van initiatieven rond duurzaam toerisme, waaronder plannen voor onthaalpoorten.
Acties 2026
· Organisatie van een streekproductenmarkt die lokale producenten en ondernemers samenbrengt.
· Ontwikkeling van een gebiedsvisie rond klimaatadaptatie en natuurgebaseerde oplossingen in de zone Male-Lieve.
· Onderzoek naar waterbufferingscapaciteit en ecologische oeverinrichting van grenskreken.
