Van melding tot maatregel: Limburg introduceert vernieuwde aanpak bacterievuur

De provincie Limburg vernieuwt haar provinciale aanpak rond de zeer besmettelijke plantenziekte bacterievuur. Met een duidelijke focus op sensibilisering, preventie en een uitgebreide ondersteuning van lokale besturen zet de provincie een logische volgende stap in de bescherming van de professionele fruitteelt en het landschap. Gedeputeerde van Landbouw en Platteland Inge Moors licht toe: “Bacterievuur is geen probleem van één eigenaar of één gemeente. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid. Met deze vernieuwde aanpak zorgen we voor duidelijke afspraken, betere ondersteuning én een efficiëntere meldingsprocedure via een nieuwe app.”

Blijvende krachtlijnen aanpak bacterievuur: sensibilisering en preventie

Het vernieuwde actieplan bouwt verder op de uitgangspunten van de provinciale aanpak bacterievuur die in 2021 werd gelanceerd. Sensibilisering blijft hierbij een cruciale pijler. Fruittelers, lokale besturen, particulieren en de groensector worden via het meldpunt actief geïnformeerd via geactualiseerde brochures en gerichte communicatie.

Preventie vormt de tweede essentiële krachtlijn. Goed onderhoud van meidoornhagen en andere waardplanten van bacterievuur is en blijft de beste bescherming tegen verspreiding. De provincie roept terreineigenaars daarom op om hun hagen regelmatig te controleren en correct te onderhouden. Waar mogelijk wordt gevraagd om bij nieuwe aanplantingen rekening te houden met alternatieven voor waardplanten in de nabijheid van professionele boomgaarden. “Onze Limburgse fruitteelt is economisch én landschappelijk van onschatbare waarde. Preventie is daarom ook de sleutel tot een goede beheersing van deze desastreuze ziekte. Goed onderhoud voorkomt grote problemen,” aldus gedeputeerde Inge Moors (cd&v).

Vernieuwd meldpunt: centrale rol in ondersteuning lokale besturen

De gewijzigde aanpak bacterievuur is een gevolg van een wijziging in het verzameldecreet in mei 2024. “Bacterievuur stopt niet aan gemeentegrenzen. Daarom zorgen we vanuit Vlaanderen voor een duidelijk en werkbaar kader, zodat lokale besturen kunnen optreden wanneer dat nodig is. Met de aangepaste regelgeving en een heldere leidraad geven we hen de juridische slagkracht én de nodige ondersteuning om snel en correct in te grijpen. Zo zorgen we voor een betere bescherming van onze fruitteelt en het landschap,” aldus Vlaams minister van Omgeving en Landbouw Jo Brouns (cd&v).

Door het gewijzigde Vlaamse wettelijke kader krijgen lokale besturen voortaan mogelijkheden om handhavend op te treden bij vastgestelde haarden van bacterievuur op hun grondgebied. Dit was na het wijzigen van de Europese regelgeving in 2019 feitelijk niet mogelijk omdat bacterievuur niet langer als quarantaine-organisme werd beschouwd en de dus daaraan gelinkte koninklijke besluiten zonder voorwerp werden.

Het provinciaal meldpunt bacterievuur blijft bestaan in Limburg, maar krijgt een centrale rol in de meldingsflow die aangepast is aan de wettelijke mogelijkheden die het gewijzigde Vlaamse verzameldecreet biedt. Het meldpunt zal instaan voor het objectief beoordelen van infecties en zal technische beheersmaatregelen voorstellen aan de lokale besturen. Zo kunnen lokale besturen handhaven op basis van onafhankelijk en deskundig advies.

‘Omdat we in de afgelopen jaren toch merkten dat heel wat lokale besturen worstelden met het integreren van handhaving rond bacterievuur in hun eigen bestuurlijk kader, heb ik vorig jaar mijn administratie de opdracht gegeven om een juridisch maatregelenkader uit te werken,’ aldus een gemotiveerde gedeputeerde Inge Moors. “Met concrete bepalingen die kunnen geïntegreerd worden in hun GAS dan wel retributiereglement proberen we zo onze lokale besturen te ondersteunen in de handhaving van deze ziekte,” vult gedeputeerde Inge Moors aan. De provincie Limburg wil op deze manier een rol spelen in het harmoniseren van regelgeving rond bacterievuur op het eigen grondgebied.

Nieuwe bacterievuur-app: sneller, eenvoudiger en transparanter melden

 Een belangrijke innovatie binnen de vernieuwde aanpak is de introductie van een bacterievuur-app die ontwikkeld werd vanuit het LEADER project ‘De bacterievuurapp: implementatie van de nieuwe leidraad voor bacterievuurbeheersing’ waarbij de LEADER-gebieden Haspengouw Zuidwest en Hageland hun krachten bundelden. De app werd uitgewerkt door pcfruit vzw in nauwe samenwerking met het provinciaal meldpunt bacterievuur.

Het Limburgse LEADER project vertegenwoordigt een totale investering van € 40.049,80, waarvoor een subsidie van € 26.032,37 werd toegekend. Daarnaast ontvangt het project een bijkomende subsidie vanuit LEADER Hageland van € 11.930,00. De toegekende steun bestaat uit een mix van Europese, Vlaamse en provinciale middelen.

Via deze gebruiksvriendelijke app kan elke melder – ook zonder voorkennis – eenvoudig en correct een melding indienen. Foto’s, locatiegegevens en relevante informatie worden onmiddellijk gedeeld met alle betrokken partijen. Bovendien kan de melder de status van zijn melding opvolgen.

De app zal de huidige, minder efficiënte meldingen via mail of telefoon vervangen en zorgt voor een snellere en meer transparante opvolging.

“Met deze app maken we het voor elke Limburger eenvoudig om mee te waken over ons landschap. Sneller melden betekent sneller ingrijpen – en dus minder verspreiding,” besluit gedeputeerde Inge Moors.

“De provincie Vlaams-Brabant startte in 2009 een campagne om bacterievuur te herkennen en te melden”, zegt gedeputeerde Tom Dehaene. “Met de app blijven we in de toekomst inzetten op sensibilisatie en ondersteuning van de fruitteeltsector in onze provincie. Het provinciaal meldpunt bacterievuur Vlaams-Brabant is geïntegreerd in de app. De bestrijding van bacterievuur is belangrijk voor de fruitteelt in onze regio. In totaal is er een areaal aan appel en peer van 3.708 ha, dat is 28% van het Vlaamse areaal!”

Provinciaal raamcontract voor veilige verwijdering van haarden

Het verwijderen van door bacterievuur aangetaste planten vereist een specifieke expertise. Onzorgvuldige ingrepen kunnen er immers net toe leiden dat de ziekte zich verder verspreidt in het landschap. Daarom onderzoekt de provincie Limburg de mogelijkheid om een provinciaal raamcontract voor gespecialiseerde terreinwerken op te zetten. Het provinciebestuur zal dan fungeren als aankoopcentrale waarna lokale besturen – indien nodig – snel beroep kunnen doen op professionele aannemers die ervaring hebben met het veilig verwijderen van bacterievuurhaarden. “Met een provinciaal raamcontract willen we lokale besturen maximaal ontzorgen. Zo kunnen gemeenten snel en professioneel ingrijpen wanneer een haard moet worden verwijderd, zonder zelf telkens een aparte procedure te moeten opstarten,” aldus gedeputeerde Inge  Moors.