Vlaanderen rondt de kaap van 500 000 asbestattesten, maar 2,3 miljoen woningen blijven nog achter

Bijna vier jaar na de invoering van het verplichte asbestattest heeft Vlaanderen de kaap van 500 000 attesten bereikt. Een belangrijke mijlpaal, maar tegelijk slechts 17% van de meer dan 2,3 miljoen te inventariseren woningen (of gebouwen) tegen de verplichte deadline in 2032. Uit een enquête i.o.v. OVAM bij 1000 Vlamingen blijkt dat velen nog niet echt geneigd zijn om uit eigen initiatief een attest te laten opmaken. De redenen? Vooral onwetendheid en onderschatting van risico’s vormen de grootste drempels. Een wake-up call voor de lange weg die nog rest om tegen 2040 een volledig asbestveilig Vlaanderen te realiseren.

Een asbestattest is het resultaat van een asbestinventarisatie van een gebouw uitgevoerd door een gecertificeerde asbestdeskundige inventarisatie. De Vlaamse Regering wil burgers beschermen door zo snel mogelijk al het aanwezige asbest in Vlaamse gebouwen en woningen, gebouwd voor 2001, in kaart te brengen. Door asbest in slechte staat op te sporen en te verwijderen wil ze Vlaanderen tegen uiterlijk 2040 asbestveilig maken.

“De kaap van 500.000 asbestattesten is een belangrijke mijlpaal, maar tegelijk ook een duidelijk signaal dat we nog een flinke weg af te leggen hebben. Het asbestattest is de eerste noodzakelijke stap om te weten waar je staat en om gericht actie te ondernemen. Zo geven we eigenaars de juiste inzichten om doordachte keuzes te maken. Het is en blijft een van onze belangrijkste instrumenten om Vlaanderen tegen 2040 asbestveilig te maken. Daarom willen we het tempo van de asbestinventarisatie de komende jaren verder versnellen”, zegt Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns. “Voor jeugdgebouwen wordt de deadline voor een asbestattest vervroegd naar 2030, twee jaar vroeger dan voor andere risicogebouwen. Daarnaast zal ook bij het afsluiten van nieuwe huurovereenkomsten vanaf 2030 een asbestattest verplicht zijn.”

Onzichtbaar risico blijft zwaar onderschat

Om te begrijpen wat Vlamingen tegenhoudt, bevroeg OVAM 1000 inwoners. Opvallend: slechts één op de vijf Vlamingen (19%) vermoedt dat er asbest aanwezig is in de eigen woning, terwijl uit de opgemaakte attesten blijkt dat 59% van de woningen gebouwd voor 2001 asbest bevat. In 69% van die woningen met asbest is de situatie vandaag bovendien niet asbestveilig. Toch maakt 72% van de eigenaars van dergelijke woningen zich weinig tot geen zorgen.

Die kloof is grotendeels te verklaren door hardnekkige misverstanden. Zo denkt 57% van de Vlamingen dat asbest alleen gevaarlijk is wanneer het beschadigd is. Terwijl louter de aanwezigheid al een risico kan vormen. Daarnaast verwart 39% het begrip “asbestveilig” met “asbestvrij”, terwijl het in werkelijkheid betekent dat enkel asbestmaterialen aanwezig zijn in goede staat die geen direct risico vormen.

Jan Verheyen, woordvoerder van OVAM, benadrukt het belang van tijdige actie: “Er blijkt een duidelijk verschil tussen de perceptie van eigenaars en de werkelijke cijfers op basis van de asbestattesten. Mensen zijn er veel te gerust in. Dat verschil toont hoe belangrijk het is om elk huis correct in kaart te brengen.”

Asbest is bovendien minder zichtbaar dan vaak gedacht. Het zit in meer dan 3500 toepassingen: van golfplaten (bekend bij 78%) tot minder evidente toepassingen zoals vinylvloeren (bekend bij 16%), keukenkastjes (slechts 10% denkt dat er daar asbest in aanwezig kan zijn) en zelfs isolatie rond stopcontacten (25%). Enkel een gecertificeerde asbestdeskundige kan deze materialen correct identificeren.

Uitstelgedrag dreigt markt onder druk te zetten

De voornaamste reden waarom eigenaars geen attest aanvragen, is het ontbreken van verkoopplannen (36%), gevolgd door de overtuiging dat er geen asbest aanwezig is (34%). Slechts 22% zou asbest laten verwijderen bij ontdekking, ook zonder concrete renovatieplannen, en één op vijf zou zelfs helemaal niets doen. Dit uitstelgedrag brengt niet alleen gezondheidsrisico's met zich mee, maar dreigt ook tot praktische problemen te leiden. Als te veel eigenaars te lang wachten, dreigt tegen de deadline een overbevraging van de markt met stijgende tarieven voor de asbestattesten en vertragingen van vastgoedtransacties als gevolg.

Drie deadlines naderen voor Vlamingen

De wetgeving voorziet in een gefaseerde invoering van de attesteringsplicht. Tegen eind 2027 zijn de gemeenschappelijke delen van appartementsgebouwen al aan de beurt. Vanaf 2030 geldt de verplichting voor scholen, jeugdgebouwen, werkplaatsen en nieuwe huurcontracten. Tegen 2032 moeten alle overige gebouwen van vóór 2001 over een geldig attest beschikken. OVAM roept eigenaars op om niet te wachten en nu al een gecertificeerde asbestdeskundige in te schakelen via www.ovam.vlaanderen.be/asbestattest.