Voortgangsrapport PAS 2025: Uitstoot ammoniak blijft dalen

De stikstofemissies en -deposities blijven verder dalen in Vlaanderen. Dat blijkt uit het tweede Voortgangsrapport PAS (Programmatische Aanpak Stikstof). Tussen 2015 en 2023 is de uitstoot van stikstofoxiden en ammoniak respectievelijk met 39% en 12% afgenomen.

Het Voortgangsrapport PAS 2025 is het tweede voortgangsrapport in het kader van het Stikstofdecreet. Het rapport focust op de evolutie van de stikstofuitstoot en -neerslag in Vlaanderen in de periode 2015 tot en met 2023. Het beschrijft ook de voortgang van het PAS-programma en de maatregelen sinds het inwerkingtreden van het Stikstofdecreet in 2024.

Stikstoftoestand en realisering doelstellingen

De af te leggen weg voor ammoniakuitstoot is nog groter dan voor de uitstoot van stikstofoxiden. De uitstoot van stikstofoxiden is tussen 2015 en 2023 met 39% gedaald, de uitstoot van ammoniak nam in diezelfde periode af met 12% . 

De totale stikstofneerslag op stikstofgevoelige habitats binnen SBZ-H’s (Speciale Beschermingszones van het type Habitatrichtlijngebieden) daalde gemiddeld van 21,5 naar 17,0 kg stikstof per hectare per jaar (-21%). De kritische depositiewaarde (KDW) wordt in 2023 op 35% van de stikstofgevoelige habitatoppervlakte in SBZ-H’s niet langer overschreden, en voor 6 op de 10 stikstofgevoelige habitattypen is de overschrijding van de KDW t.o.v. 2015 reeds gehalveerd in 2023.

Voor varkens evolueert de ammoniakuitstoot (-32%) richting de decretale doelstelling in 2030, dit ging ook gepaard met een sterke daling in dieraantallen (-20%). De ammoniakemissie uit pluimveestallen bleef de voorbije jaren stabiel door een combinatie van ammoniakreducerende maatregelen met een  groei in de hoeveelheid pluimvee. De uitstoot van de rundveesector was in 2023 nagenoeg even hoog als in 2015. Op basis van de verdere daling in dieraantallen tussen 2023 en 2024 (-3%) wordt die trend alvast bevestigd. In de periode tussen 2015 en 2023 steeg en daalde de uitstoot wel met voornamelijk een verschillend beeld voor melkvee (+16%) en mestkalveren (+5%) in vergelijking met vleesvee (-21%). Voor vleesvee is de 15%-reductiedoelstelling (tegen 2030) dus al ruimschoots behaald.

Oppervlakte onder passend beheer gestegen maar openstaande taakstelling blijft substantieel

Alle terreinen met specifieke natuurdoelen voor stikstofgevoelige habitats in SBZ-H’s moeten eind 2030 via managementplannen gealloceerd worden en onder passend beheer (natuurbeheerplan of een gelijkgesteld instrument) gebracht worden. De oppervlakte stikstofgevoelige habitats binnen alle SBZ-H onder passend beheer nam toe van 40.799 ha (2022) tot 45.760 ha (2025). De openstaande taakstelling over alle SBZ-H’s heen daalde van 31% in 2022 tot 26% in 2025, maar blijft substantieel.   Eind 2025 is wel reeds in 132 deelzones al minstens één onderdeel van stikstofsanering opgestart.

Voortgang flankerend beleid en uitgebreide VLIF-steun

De Vlaamse overheid heeft 46,42 miljoen euro uitbesteed aan flankerend beleid in het kader van de twee varkenscalls (2023-2024). Hierbij verminderde de varkensstapel met 370.000 varkens op 336 bedrijven. Voor het instapjaar 2024 werd 2,56 miljoen euro aan compensatievergoeding uitbetaald aan 76 bedrijven voor het vervroegd toepassen van nulbemesting (170,8 ha binnen SBZ-H). In totaal werd 24,9 miljoen niet-ingevulde NER voor dieren geannuleerd waarbij 2.660 landbouwers recht hadden op vergoeding, voor een totaal van 5,36 miljoen euro. Tussen 1 januari 2024 en 30 september van 2025 werd 3,72 miljoen euro VLIF-steun uitbetaald voor 339 investeringen. Dit ging vooral over de aankoop en registratie van emissie reducerende technieken in bestaande rundveestallen.

Evaluatie van de drempelwaarden van de beoordelingskaders

Op 1 januari 2026 waren er in het Omgevingsloket 6.164 vergunningen geregistreerd met toepassing van de beoordelingskaders. Hiervan is 73% verleend volgens het beoordelingskader NOx mobiliteitsgerelateerde projecten, 14% volgens het beoordelingskader NOx voor stationaire bronnen en 13% op basis van het beoordelingskader NH3 voor veehouderijen en mestverwerkingsinstallaties.

Op basis van de uitgevoerde analyses van de vergunningen kleiner dan of gelijk aan de drempelwaarden die sinds de inwerkingtreding van het Stikstofdecreet zijn afgeleverd tot en met 1 oktober 2025, kan worden besloten dat de huidige drempelwaarden behouden kunnen worden.

Raadpleeg hier het Voorgangsrapport PAS 2025

https://www.vlaanderen.be/stikstof-in-vlaanderen/publicaties