Zwemmen in open water wordt een recht in Vlaanderen
De Vlaamse Regering draait de huidige logica voor zwemmen in open water om, dat gebeurt op voorstel van Vlaams minister van Omgeving, Jo Brouns. Vandaag is zwemmen in principe verboden, behalve op plaatsen waar het uitdrukkelijk is toegestaan. Uiterlijk vanaf 1 juni 2027 wordt zwemmen in publieke waterlopen, vijvers en meren toegelaten, tenzij de bevoegde overheid het om veiligheidsredenen expliciet verbiedt. Tegelijk wil Vlaanderen het aantal officiële vrije zwemzones fors uitbreiden.
“Vlaanderen heeft heel wat prachtige waterlopen, vijvers en meren, maar vandaag kan je nog maar op een beperkt aantal plaatsen zwemmen. Dat gaan we veranderen. Zwemmen in open water wordt een recht, tenzij er expliciete en onderbouwde redenen zijn om het op een bepaalde plaats te verbieden. Zo geven we de Vlaming meer vrijheid om dicht bij huis van het water te genieten”, zegt Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns.
Vrijheid met verantwoordelijkheid
Publieke waterlichamen worden vrij toegankelijk voor recreatieve zwemmers. Zij hoeven daarvoor geen voorafgaande toestemming meer te vragen aan de publieke eigenaar of beheerder. Zwemmen gebeurt wel op eigen verantwoordelijkheid, zowel wat veiligheid als waterkwaliteit betreft. Zwemmers moeten bovendien de natuur, de omgeving en de eigendom van anderen respecteren.
Het recht om te zwemmen is niet onbeperkt. Waterbeheerders kunnen zwemmen gemotiveerd verbieden wanneer dat nodig is voor de veiligheid, bv omwille van scheepvaartverkeer, infrastructuur of stroming. De waterbeheerders stemmen vooraf af met de lokale besturen op wiens grondgebied het waterlichaam gelegen is. Waar een verbod geldt, zal dat duidelijk worden gecommuniceerd, zoveel mogelijk via een centrale digitale toepassing. Strandwateren vallen buiten de nieuwe regeling.
“Vrijheid gaat samen met verantwoordelijkheid. Niet elke waterloop is geschikt om te zwemmen. Daarom maken we duidelijk waar het kan en waar het om goede redenen niet kan. Wie buiten een officiële zwemzone het water ingaat, maakt zelf die afweging en respecteert de natuur, andere gebruikers en de geldende verboden”, aldus Brouns.
Meer officiële zwemzones
Naast het nieuwe allemansrecht blijft Vlaanderen investeren in officiële vrije zwemzones. Daar staat een exploitant in voor de organisatie en gelden bijkomende waarborgen rond veiligheid en waterkwaliteit. Vandaag telt Vlaanderen slechts acht operationele vrije zwemzones.
De Vlaamse Milieumaatschappij, De Vlaamse Waterweg en het Agentschap voor Natuur en Bos screenen de waterpartijen binnen hun beheer tegen 1 oktober op mogelijke geschikte locaties. Lokale besturen krijgen vervolgens tot 1 februari 2027 om aan te geven welke van deze gescreende locaties zij als vrije zwemzone willen inrichten.
Ook de administratieve drempels worden verlaagd. Voor basisinfrastructuur zoals steigers, infoborden en toegangen voor personen met een handicap zal niet langer altijd een omgevingsvergunning nodig zijn. Lokale besturen kunnen daarnaast een beroep doen op financiële ondersteuning van Sport Vlaanderen.
“Ons doel is helder: meer plaatsen waar mensen vrij kunnen zwemmen én meer officiële zwemzones met extra garanties. Zo brengen we openwaterzwemmen voor veel meer Vlamingen binnen bereik”, besluit Brouns.
De Vlaamse Regering blijft ook investeren in een betere waterkwaliteit. Via het Lokaal Pact wordt 500 miljoen euro extra uitgetrokken voor rioleringswerken door lokale besturen, met onder andere bijzondere aandacht voor overstorten die een negatieve invloed hebben op de zwemwaterkwaliteit.
Wat verandert er concreet?
Vandaag geldt in Vlaanderen het principe dat zwemmen in open water verboden is, tenzij het uitdrukkelijk wordt toegestaan. Uiterlijk vanaf 1 juni 2027 wordt die logica omgedraaid:
Zwemmen mag in publieke waterlopen, vijvers en meren, tenzij het expliciet wordt verboden.
Zwemmers hoeven geen voorafgaande toestemming meer te vragen aan de publieke eigenaar of waterbeheerder.
Zwemmen buiten een officiële zwemzone gebeurt op eigen verantwoordelijkheid, zowel voor de veiligheid als voor de waterkwaliteit.
Waterbeheerders kunnen zwemmen gemotiveerd verbieden, bijvoorbeeld wegens druk scheepvaartverkeer, sterke stroming, vervuiling of andere veiligheidsrisico’s.
Waar een zwemverbod geldt, wordt dat duidelijk en zoveel mogelijk digitaal bekendgemaakt.
Zwemmers moeten de natuur, de omgeving, andere gebruikers en de eigendom van anderen respecteren.
Vlaanderen brengt potentiële officiële zwemlocaties in kaart en helpt lokale besturen om meer vrije zwemzones te openen.
Voor eenvoudige infrastructuur zoals steigers en infoborden valt de stedenbouwkundige vergunningsplicht weg.
In officiële vrije zwemzones blijven extra garanties gelden rond veiligheid en waterkwaliteit.
Voor zwemmen aan de kust verandert niets: strandwateren vallen buiten de nieuwe regeling.
