Geactualiseerd Luchtbeleidsplan moet Vlaanderen klaarstomen voor strengere Europese normen
De Vlaamse Regering heeft vorige week, op voorstel van Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns, het geactualiseerde Luchtbeleidsplan 2030 principieel goedgekeurd. Met gerichte maatregelen, zoals een strengere aanpak van emissiefraude bij dieselvoertuigen, de uitrol van 28 walstroomaansluitingen in de havens en een versterkte aanpak van PFAS-emissies, wil Vlaanderen de luchtkwaliteit verder verbeteren en voldoen aan de strengere Europese luchtkwaliteitseisen die vanaf 2030 zullen gelden.
De luchtkwaliteit in Vlaanderen is de voorbije decennia sterk verbeterd. De concentraties van fijnstof, NOx en benzeen zijn meer dan gehalveerd sinds 2005, die van roet zelfs met driekwart. Strengere regels voor uitstoot van voertuigen, stookinstallaties en industrie hebben die sterke vooruitgang bewerkstelligd. In 2024 zijn er nog strengere Europese luchtkwaliteitsnormen goedgekeurd die vanaf 2030 zullen gelden. De nieuwe Europese richtlijn halveert bijvoorbeeld de jaargemiddelde grenswaarden voor stikstofdioxide (NO2) en fijn stof. Er zullen nog bijkomende inspanningen nodig zijn om deze nieuwe concentratiegrenzen overal in Vlaanderen te halen. Vooral voor NO2 in de Antwerpse haven, de stadsregio Antwerpen en ook (in mindere mate) de regio Gent zijn er nog belangrijke uitdagingen. Het nieuwe luchtbeleidsplan 2030 actualiseert de bijkomende maatregelen tegenover het plan van 2019.
Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns: “De luchtkwaliteit in Vlaanderen is de voorbije decennia sterk verbeterd, maar we zijn er nog niet. Met dit geactualiseerde luchtbeleidsplan leggen we de lat opnieuw hoger. We kiezen voor een realistisch en ambitieus pad om tegen 2030 aan de strengere Europese eisen te voldoen.”
Opsporen van emissiefraude bij dieselvoertuigen
Verkeer blijft één van de belangrijkste bronnen van luchtvervuiling in Vlaanderen. Daarom zet Vlaamse Regering onder meer verder in op:
een versterkte aanpak via remote sensing langs de weg en bijkomende controles op emissiefraude bij dieselvoertuigen waarbij NOx-filters met Adblue bewust worden uitgeschakeld (2027);
een roetfiltertest bij vrachtwagens (2028/2029);
de verdere elektrificatie van het wagenpark;
de uitbouw van laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen;
meer ruimte voor fietsen en openbaar vervoer.
Walstroom vermindert uitstoot in de havens
Ook in de havens wordt ingezet op het behalen van de luchtkwaliteitsdoelstellingen:
· Vlaanderen streeft naar minstens 28 ligplaatsen met walstroomaansluiting in de havens van Antwerpen en Zeebrugge. Hierdoor kunnen schepen tijdens hun verblijf in de haven hun motoren uitschakelen en overschakelen op elektriciteit vanop de wal. Dat vermindert de uitstoot van stikstofoxiden en fijn stof in en rond de havengebieden aanzienlijk.
· Bijkomende inspanningen om de uitstoot van stikstofoxiden en fijn stof door de binnenvaart te verminderen, met als doel een reductie van 35% tegen 2035 ten opzichte van 2015.
· Grootste probleem blijven de zeeschepen, waar de hefbomen voor verdere vermindering van de uitstoot op internationaal afgesproken worden.
Industrie pakt uitstoot van PFAS en andere zorgwekkende stoffen verder aan
De industrie moet haar uitstoot verder terugdringen via:
Toepassing van Beste Beschikbare Technieken (BBT) via het vergunningenbeleid
Versterkte monitoring en opvolging van emissies van zorgwekkende stoffen, waaronder PFAS en zware metalen.
Minder ammoniakuitstoot uit landbouw
Ook de landbouwsector levert een belangrijke bijdrage aan betere luchtkwaliteit en minder stikstofdruk op kwetsbare natuur.
De verdere uitvoering van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) zal hier de grootste bijdrage leveren, naast
voortzetting van maatregelen voor optimalisering van de werking van luchtwassers en
extra maatregelen om emissies bij mestaanwending te beperken.
Samen moeten deze inspanningen leiden tot een daling van de ammoniakuitstoot met ruim 40 procent tegenover 2015.
Ondersteuning voor steden en gemeenten
Lokale besturen krijgen bijkomende ondersteuning om luchtkwaliteitsproblemen gericht aan te pakken. Vlaanderen voorziet:
sensibiliseringscampagnes rond correct en duurzaam stoken met hout, aangezien huishoudelijke houtverbranding een belangrijke bron van fijn stof blijft;
verdere ondersteuning via het programma Samen voor Zuivere Lucht, waarmee gemeenten begeleiding en instrumenten krijgen om hun lokaal luchtkwaliteitsbeleid uit te bouwen;
ondersteuning voor steden en gemeenten bij het aanpakken van lokale luchtkwaliteitsknelpunten.
Minister Jo Brouns: “Gezonde lucht vraagt voortdurende inspanningen van overheden, bedrijven en burgers. Met de aanpak van emissiefraude bij dieselwagens, investeringen in walstroom in onze havens, strengere opvolging van PFAS-emissies en de bijkomende maatregelen in de landbouw zetten we verder belangrijke stappen vooruit. Zo maken we Vlaanderen klaar voor de Europese normen van 2030 en zorgen we ervoor dat gezinnen kunnen wonen, werken en leven in een gezondere omgeving."
Het ontwerp van het geactualiseerde Luchtbeleidsplan 2030 wordt nu voor advies voorgelegd aan de adviesraden.
