Brouns: “Tot 61 miljoen euro extra voor strijd tegen een van de grootste ergernissen van de Vlaming”

Producenten moeten mee opdraaien voor de kosten van zwerfvuil.

Vlaamse steden en gemeenten weten vanaf vandaag hoeveel extra geld ze krijgen om zwerfvuil aan te pakken. In totaal loopt het bedrag op tot 61 miljoen euro per jaar. Dat geld komt niet uit de gemeentekas, maar van producenten van onder meer drankverpakkingen, sigarettenfilters, vochtige doekjes en ballonnen. Via de nieuwe Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid voor Zwerfvuil betalen zij voortaan verplicht mee voor de kosten van zwerfvuil.  “Zwerfvuil is één van de grootste ergernissen van de Vlaming. Met deze middelen kunnen steden en gemeenten hun aanpak verder opschalen: meer opruimen, beter vuilnisbakkenbeheer en gerichte sensibilisering. En vooral: we passen een helder principe toe: de vervuiler betaalt,” aldus Jo Brouns.

‍ ‍

De Europese SUP-richtlijn (Single Use Plastics) verplicht lidstaten om de milieu-impact van plastic wegwerpproducten te verminderen. Artikel 8 van de richtlijn voorziet ook dat producenten meebetalen voor inzameling en opruiming van zwerfvuil.

In de België is de uitvoering van die verplichting geïntegreerd in de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (upv), via een interregionaal samenwerkingsakkoord (ISA) tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Producenten van o.a. drankverpakkingen, sigaretten met filters, vochtige doekjes en ballonnen moeten bijdragen aan de opruim- en beleidskosten.  De regeling –die sinds 20 april van kracht is- vervangt vroegere vrijwillige afspraken en maakt de bijdrage wettelijk verplicht.

Voor Vlaanderen wordt de bijdrage van producenten geraamd op ± 71,5 miljoen euro/jaar, ca. 44% van de totale zwerfvuilkosten (raming 2021: totale zwerfvuilkosten 164 miljoen euro). Voor alle Vlaamse gemeenten samen bedraagt de jaarlijkse vergoeding ongeveer 61 miljoen euro.

Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns: “Zwerfvuil is één van de grootste ergernissen van de Vlaming. Niemand wil blikjes, sigarettenpeuken of verpakkingen in de berm, op het plein of aan de bushalte. Onze lokale besturen maken daar terecht een prioriteit van, maar die strijd kost handenvol geld. Met deze middelen kunnen steden en gemeenten hun aanpak verder opschalen: meer opruimen, beter vuilnisbakkenbeheer en gerichte sensibilisering. En vooral: we passen een helder principe toe. De vervuiler betaalt. Wie producten op de markt brengt die vaak als zwerfvuil eindigen, moet mee opdraaien voor de kosten om onze straten, parken en pleinen proper te houden.”

“Het is positief dat producenten eindelijk wettelijk mee bijdragen aan de kosten die lokale besturen maken voor de aanpak van zwerfvuil, de VVSG pleit hier al jaren voor. De vergoeding erkent de dagelijkse inzet van onze steden en gemeenten om de publieke ruimte proper te houden. Tegelijk moeten we nuchter blijven: lokale besturen blijven een aanzienlijk deel van de factuur dragen, we blijven dus pleiten voor maatregelen die zwerfvuil aan de bron voorkomen, zoals minder wegwerpverpakkingen.” aldus Wim Dries, voorzitter van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG).

Met de overige 10,5 miljoen euro worden de opruim- en beleidskosten van de provincies en Vlaamse agentschappen vergoed. 2026 geldt als het eerste heffingsjaar. Via een voorschotregeling zal 50% van de bijdrage van dit eerste heffingsjaar in de loop van 2026 uitbetaald worden. Vanaf 2027 ontvangen de lokale besturen de volledige bijdrage.

Lokale besturen moeten de middelen inzetten voor opruimen, vuilnisbakkenbeheer, sensibilisering en rapportering en kunnen daarvoor ondersteuning krijgen van Mooimakers.

Werner Annaert, administrateur-generaal van OVAM: “Deze middelen voor lokale, provinciale en gewestelijke overheden om de strijd tegen zwerfvuil verder op te voeren zijn essentieel. In de voorbije 2016-2023 werd een daling met +/- 11% van de hoeveelheid zwerfvuil gerealiseerd. Dat is al een begin maar nog onvoldoende. Tegen 2030 willen we nog eens 20% minder zwerfvuil in Vlaanderen.”

De precieze verdeling kan geraadpleegd worden op: https://ovam.vlaanderen.be/verdeelsleutel-zwerfvuilvergoeding-lokalebesturen